PHẦN 4 HAI MƯƠI BẢY ĐIỀU NGHE BỆNH

PHẦN 4 HAI MƯƠI BẢY ĐIỀU NGHE BỆNH

PHẦN 4 HAI MƯƠI BẢY ĐIỀU NGHE BỆNH

PHẦN 4 HAI MƯƠI BẢY ĐIỀU NGHE BỆNH

Khi chẩn mạch phải cần chú ý,

Nghe tiếng xem cử chỉ bịnh nhơn.

Bịnh đang tăng rên rỉ nhiều hơn,

Nói chậm chạp chứng phong báo tín.

Thốt tiếng thể rền trong phòng kín,

Đây là do thấp khí cảm vào.

Hơi thở như không đủ nối nhau,

Tiếng nói gấp khí phần sắp tuyệt.

Miệng nói bậy áo mền tung tiếp,

Chẳng biết ai, bịnh mất tinh thần.

Miệng nói như ma quỉ đến gần,

Kinh khuyết âm khí tà xâm nhập.

Bịnh hôn mê nói xàm lắp bắp,

Khí hỏa tà thiêu đốt tâm bào.

Lời yếu mà nói trước nặng sau,

Là trung khí nhược suy quá lẽ.

Mở lời mạnh trước nặng sau nhẹ,

Là ngoại tà cảm xúc đã nhiều.

Nhăn mặt mà rên rỉ một chiều,

Ắt sanh chứng bịnh đau đầu lưỡi.

Không day trở đứng đi rên tới,

Hoặc trẹo lưng, hoặc dưới chăn đau.

Hay rên la ngực ém tay vào,

Bịnh đau ở cuống tim nhiều quá.

 

Lắc đầu rên hai tay bịnh má

Già chuyển răng trẻ bị sâu ăn.

Thường thường mà cổ vẫn khạc gằn,

Là đàm ẩm ở trong vị quản.

Hay thở dài thấy thời đã hãn,

Khí uất vì kết động bên trong.

Nằm sắp rên nghe bắt não lòng

Chứng đau bụng hoành hành dữ dội.

Bịnh ho lao lạc thinh ôi hổi,

Thân ấm trong trị chẳng được nào.

Thình lình mà tắc tiếng nói khao,

Hoặc la giận phong đàm phục hỏa.

Đau lâu lại tiếng khan nhiều quá.

Khí huyết đều kiệt quệ khó trông.

Thở khò khè ngồi bắt mệt lòng,

Là đàm hỏa làm thành khí quyển.

Đau lâu thở hơi không kịp chuyển

Phút hiểm nguy ở cận một bên.

Lớn tuổi rồi đàm hỏa bốc lên,

Cho nên mới sanh ra khan tiếng.

Bịnh lẩm bẩm nói thôi nhiều chuyện,

Không đầu đuôi người bạn tinh thần.

Cảm thương hàn khan tiếng lần lần,

Tạng bị ghẻ hậu môn sâu đục.

 

Thở hổn hển hơi thời thiếu hụt,

Bịnh đại hư khó trị vậy thời.

Người mạnh mà lại thở thiếu hơi,

Phải xem xét phủ nào thọ nhiệt.

Chứng nấc cụt nảy sanh thống thiết,

Không hỏa hư, khí nghịch nào sai.

Bằng như người đau yếu lâu ngày,

Lại nấc cụt khí tỳ sắp tuyệt.

Bịnh căn rõ biết hạ đầu thang.

Khuyên đoàn y học lo toan,

Nếu không cẩn thận họa tràn nào sai.